Türkiye’de hakkında sınır dışı kararı verilen yabancılar için en acil sorulardan biri, sınır dışı kararına karşı açılacak davanın ne kadar süreceğidir. Sınır dışı davası, yabancının Türkiye’de kalıp kalamayacağını, çıkarma işlemlerinin devam edip etmeyeceğini ve Geri Gönderme Merkezi süreci, idari gözetim, giriş yasağı ve tahdit kodları gibi bağlantılı konuların nasıl ele alınacağını doğrudan etkiler.

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu uyarınca sınır dışı kararlarına karşı idare mahkemesinde dava açılabilir. Ancak dava açma süresi son derece kısadır: sınır dışı kararına karşı dava, kararın yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğinden itibaren 7 gün içinde açılmalıdır.

Bu nedenle sınır dışı dosyalarında zamanlama en önemli konulardan biridir. Tebliğ tarihi, sınır dışı kararının içeriği ve aynı dosyada yer alan diğer idari tedbirler derhâl incelenmelidir.

Sınır Dışı Davası Nedir?

Sınır dışı davası, bir yabancı hakkında tesis edilen sınır dışı kararının iptali için idare mahkemesinde açılan idari davadır.

Sınır dışı kararı, yabancının Türkiye’den çıkarılmasını öngören bir idari işlemdir. Türk yabancılar hukukunda sınır dışı kararları çeşitli sebeplerle verilebilir. Bunlar arasında özellikle şunlar yer alır:

• vize veya vize muafiyeti ihlalleri,
• Türkiye’de yasal kalış süresinin aşılması,
• geçerli çalışma izni olmadan çalışma,
• ikamet izni kurallarının ihlali,
• yasal giriş veya çıkış kurallarının ihlali,
• kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı gerekçeleri,
• tahdit kodları,
• gerçeğe aykırı bilgi veya sahte belge kullanımı,
• mevcut giriş yasağına rağmen Türkiye’ye giriş yapılması.

Sınır dışı kararları yabancı açısından çok ciddi sonuçlar doğurabileceği için, yabancının bu karara karşı idare mahkemesinde dava açma hakkı vardır.

Sınır Dışı Davası Açma Süresi Nedir?

Sınır dışı kararına karşı dava, kararın yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğinden itibaren 7 gün içinde idare mahkemesinde açılmalıdır.

Bu süre, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 53. maddesinde açıkça düzenlenmiştir. Davayı açan kişinin ayrıca sınır dışı kararını veren makama da dava açıldığını bildirmesi gerekir. Kanun, sınır dışı kararlarına karşı idare mahkemesine yapılan başvuruların dosyanın tekemmülünden itibaren 15 gün içinde sonuçlandırılacağını ve mahkeme kararının kesin olduğunu düzenlemektedir.

Bu 7 günlük süre, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’ndaki genel 60 günlük idari dava açma süresiyle aynı değildir. Sınır dışı kararları, 6458 sayılı Kanun kapsamında özel ve daha kısa bir dava açma süresine tabidir.

Bu nedenle sınır dışı kararı alındığında sorulması gereken ilk soru şudur: Sınır dışı kararı hangi tarihte tebliğ edildi?

7 günlük süre kaçırılırsa, yabancı sınır dışı kararına doğrudan dava açma imkânını kaybedebilir. Bu durum ileride giriş yasağı, tahdit kodu, ikamet izni ve vize işlemleri bakımından da ciddi sonuçlar doğurabilir.

Sınır Dışı Davası Ne Kadar Sürer?

6458 sayılı Kanun, sınır dışı kararlarına karşı açılan davalar için hızlandırılmış bir yargısal denetim usulü öngörmektedir. Kanuna göre idare mahkemesine yapılan başvurular, dosyanın tekemmülünden itibaren 15 gün içinde sonuçlandırılır. 6458 sayılı Kanun’un 53. maddesi uyarınca, sınır dışı kararlarına karşı yapılan başvurularda dosya, idarenin savunmasını sunması veya savunma süresinin sona ermesiyle tekemmül etmiş sayılır.

Başka bir ifadeyle, sınır dışı davaları olağan idari davalara kıyasla daha hızlı sonuçlandırılmak üzere düzenlenmiştir.

Bununla birlikte uygulamada davanın fiili süresi kanunda öngörülen süreden daha uzun olabilir. Davanın ne kadar süreceği şu hususlara göre değişebilir:

• idare mahkemesinin iş yoğunluğu,
• sınır dışı gerekçesinin karmaşıklığı,
• dosyada kamu düzeni veya kamu güvenliği iddialarının bulunup bulunmadığı,
• tahdit kodlarının dosyaya etkisi,
• yabancının Geri Gönderme Merkezinde tutulup tutulmadığı,
• ek belge veya bilgi istenip istenmediği,
• bağlantılı idari tedbirlerin ayrıca incelenmesinin gerekip gerekmediği.

Dolayısıyla kanun hızlı bir karar mekanizması öngörse de sınır dışı davasının uygulamadaki süresi her dosyada farklılık gösterebilir.

Sınır Dışı Davası Açılması Sınır Dışı İşlemini Durdurur mu?

Sınır dışı kararına karşı dava açılması kritik önemdedir; çünkü kanun yargısal denetim sürecinde yabancının çıkarılmasına karşı koruma sağlamaktadır. 6458 sayılı Kanun’un 53. maddesi uyarınca, yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde veya dava açılması hâlinde yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez.

Bu hüküm, 7 günlük dava açma süresinin kaçırılmamasının en önemli nedenlerinden biridir.

Ancak sınır dışı davası açılması, dosyadaki tüm göç hukuku sorunlarını otomatik olarak çözmez. Yabancı hâlen şu konularla karşı karşıya kalabilir:

• idari gözetim,
• Geri Gönderme Merkezi işlemleri,
• tahdit kodları,
• giriş yasağı kayıtları,
• ödenmemiş idari para cezaları,
• sınır dışı masrafları,
• ikamet iznine ilişkin sonuçlar.

Bu nedenle sınır dışı davası, yabancının tüm göç dosyasıyla birlikte ele alınmalıdır.

Sınır Dışı Davalarında Yürütmenin Durdurulması Gerekli midir?

Olağan idari yargılamada yürütmenin durdurulması, idari işlemin dava süresince uygulanmasını önlemek için sıklıkla talep edilir. Sınır dışı davalarında ise daha dikkatli bir değerlendirme gerekir; çünkü 6458 sayılı Kanun, yabancının rızası bulunmadıkça dava açma süresi içinde ve dava açılmışsa yargılama sonuçlanıncaya kadar sınır dışı edilmeyeceğine dair özel bir koruma hükmü içermektedir.

Buna rağmen somut olayın özelliklerine göre avukat, özellikle bağlantılı idari tedbirler, uygulamada belirsizlik veya yabancının hukuki statüsüne ilişkin acil riskler varsa dava dilekçesinde usule ve korumaya yönelik taleplere yer verebilir.

Esas mesele, dilekçenin hızlı ve dikkatli biçimde hazırlanmasıdır. Dilekçede özellikle şu hususlar açıkça ortaya konulmalıdır:

• sınır dışı kararının neden hukuka aykırı olduğu,
• idarenin maddi vakıa değerlendirmesinin neden yanlış veya eksik olduğu,
• sınır dışı işleminin neden ölçüsüz olduğu,
• Türkiye’deki aile hayatı veya özel hayatın etkilenip etkilenmediği,
• geri gönderilecek ülkede kişinin karşılaşabileceği riskler,
• idarenin bireysel değerlendirme yapıp yapmadığı.

Zayıf veya genel ifadelerle hazırlanmış bir dilekçe, özellikle hızlı ilerleyen sınır dışı dosyalarında davanın etkisini azaltabilir.

Dava Sürerken Geri Gönderme Merkezi Süreci Devam Edebilir mi?

Evet. Sınır dışı kararına karşı dava açılması ile yabancının Geri Gönderme Merkezinde tutulması farklı hukuki konulardır.

Bir yabancı, sınır dışı kararına karşı idare mahkemesinde dava açmış olsa bile idari gözetim altında Geri Gönderme Merkezinde tutulmaya devam edebilir. İdari gözetim kararı idare mahkemesinde değil, Sulh Ceza Hâkimliği nezdinde itiraz yoluyla incelenir.

Bu ayrım önemlidir:

• idare mahkemesi sınır dışı kararının hukuka uygunluğunu inceler,
• Sulh Ceza Hâkimliği idari gözetim kararını inceler,
• giriş yasağı ve tahdit kodu konuları, tebliğ edilen idari işlemin niteliğine göre ayrıca değerlendirme gerektirebilir.

Bu nedenle yabancı Geri Gönderme Merkezinde tutuluyorsa hukuki strateji genellikle iki ayrı başvuruyu birlikte gerektirebilir:

• idare mahkemesinde sınır dışı kararının iptali davası,
• Sulh Ceza Hâkimliği nezdinde idari gözetime itiraz.

Sınır Dışı Davasında Hangi Belgeler Önemlidir?

Gerekli belgeler sınır dışı kararının gerekçesine göre değişir. Bununla birlikte birçok sınır dışı dosyasında şu belgeler önem taşıyabilir:

• sınır dışı kararı,
• tebliğ belgesi,
• pasaport fotokopileri,
• ikamet izni belgeleri,
• vize ve giriş-çıkış kayıtları,
• çalışma izni veya çalışma belgeleri,
• evlilik belgesi,
• çocukların doğum belgeleri,
• Türkiye’de aile hayatını gösteren belgeler,
• adres kayıt belgeleri,
• sağlık raporları,
• geri gönderilecek ülkedeki riski gösteren belgeler,
• tahdit kodu kayıtları,
• idari para cezası veya ödeme belgeleri,
• önceki mahkeme veya idari kararlar.

Bu belgelerin amacı, sınır dışı kararının hukuka aykırı, ölçüsüz, eksik değerlendirmeye dayalı veya yabancının bireysel koşullarıyla bağdaşmayan bir karar olduğunu göstermektir.

Sınır Dışı Avukatı Neden Önemlidir?

Türkiye’de sınır dışı davaları kısa süreler, hızlandırılmış yargısal denetim ve ciddi göç hukuku sonuçları içerir. Bir yabancı aynı anda sınır dışı kararı, idari gözetim, Geri Gönderme Merkezi süreci, giriş yasağı, tahdit kodları, ödenmemiş para cezaları ve ikamet izni sorunlarıyla karşı karşıya kalabilir.

Türkiye’de bir yabancılar hukuku avukatı veya sınır dışı avukatı şu konularda yardımcı olabilir:

• tebliğ tarihinin kontrol edilmesi,
• davanın 7 günlük süre içinde açılması,
• sınır dışı kararını veren makama dava açıldığının bildirilmesi,
• 6458 sayılı Kanun kapsamında hukuki argümanların hazırlanması,
• tahdit kodlarının incelenmesi,
• giriş yasağı sonuçlarının değerlendirilmesi,
• Sulh Ceza Hâkimliği nezdinde idari gözetime itiraz edilmesi,
• Geri Gönderme Merkezinden tahliye talebinin hazırlanması,
• aile hayatı, sağlık, ikamet, çalışma veya geri gönderme riskiyle ilgili delillerin hazırlanması,
• dava sonrası daha geniş bir göç hukuku stratejisinin geliştirilmesi.

Dava açma süresi çok kısa olduğu için, sınır dışı kararı tebliğ edilir edilmez hukuki inceleme yapılmalıdır.

Sonuç

Türkiye’de sınır dışı davasının süresi hem kanuni düzenlemeye hem de uygulamadaki mahkeme koşullarına bağlıdır. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu uyarınca sınır dışı kararına karşı dava, kararın yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğinden itibaren 7 gün içinde idare mahkemesinde açılmalıdır.

6458 sayılı Kanun, sınır dışı kararlarına karşı yapılan başvuruların dosyanın tekemmülünden itibaren 15 gün içinde sonuçlandırılacağını ve mahkeme kararının kesin olduğunu düzenler. Ancak uygulamada süreç; mahkemenin iş yoğunluğu, dosyanın karmaşıklığı, tahdit kodları, kamu düzeni değerlendirmeleri, Geri Gönderme Merkezi işlemleri ve bağlantılı idari konulara göre daha uzun sürebilir.

Türkiye’de sınır dışı edilme riskiyle karşı karşıya olan yabancılar için zaman son derece kritiktir. Sınır dışı kararı, tebliğ tarihi, idari gözetim durumu, giriş yasağı, tahdit kodları ve destekleyici belgeler derhâl incelenmelidir. Dikkatli hazırlanmış bir sınır dışı davası, yabancının yasal haklarının ve Türkiye’deki gelecekteki göç statüsünün korunmasında belirleyici rol oynayabilir.